Wśród wielu zajęć, jakimi od wieków parali się gospodarze z sołectw tworzących dzisiejszą gminę Bestwina, pszczelarstwo zajmowało zawsze miejsce wyjątkowe. Świadczą o tym eksponaty, jakie możemy podziwiać w naszym Muzeum Regionalnym i w Pasiece Słowiańskiej. Korzyści płynących z hodowli owada noszącego dumną, łacińską nazwę apis mellifera nie trzeba nikomu przedstawiać, dość powiedzieć, że kto miał ule, ten posiadał zarazem naturalną aptekę i spiżarnię pełną produktów do wykorzystania w kuchni i w całym obejściu. W 1976 r. hodowcy pszczół postanowili nadać swojemu zajęciu ramy instytucjonalne. Zakładając Koło Pszczelarzy w Bestwinie Józef Faruga, Józef Wróbel, Stefan Gawęda, Zygmunt Rezik i Karol Foltyn pragnęli uczyć fachu młodsze pokolenia poprzez organizowanie szkoleń, walczyć z chorobami pszczół i piętnować złe praktyki. Dziś pod przewodnictwem Krzysztofa Gruszki to dzieło trwa, a złoty jubileusz został połączony z Dożynkami Gminnymi świętowanymi 13 września w Janowicach. Rolnicy, rybacy, wędkarze, myśliwi, ogrodnicy, sadownicy i hodowcy gratulowali pszczelarzom półwiecza działalności i na każdym kroku podkreślali, że tylko współpraca i wzajemne zrozumienie jest kluczem do zrównoważonego rozwoju gminy, do ochrony jej przyrodniczych walorów. Zdjęcia TUTAJ
Dożynki rozpoczęły się od spotkana przy posesji starostów – państwa Katarzyny i Grzegorza Ciszczoniów oraz od tradycyjnego korowodu maszyn rolniczych, jaki przejechał ulicami sołectwa Janowice: Janowicką, Pszczelarską, Famułkową, Graniczną, Społeczną, Pielgrzymów, Targanicką i ponownie Janowicką. Z roku na rok pomysłowo przystrojonych pojazdów przybywa, a nie ustępują im przydrożne „witacze” - można było podziwiać wykonanego ze słomy pszczelarza, świnki, policjanta i całe scenki z życia wsi. Na czele korowodu podążali konni jeźdźcy i bryczka ze starostami, wójtem Grzegorzem Boboniem oraz prezesem Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach Mateuszem Pindlem.
Przejazd zakończył się przy kościele pw. św. Józefa Robotnika, gdzie w samo południe sprawowano Mszę św. dziękczynną za tegoroczne plony. Liturgia rozpoczęła się od przekazania chleba przed wejściem do świątyni. Głównym celebransem był ks. Józef Baran, proboszcz z Bestwinki, a zarazem wicedziekan dekanatu wilamowickiego. Wraz z nim modlili się proboszcz z Janowic – ks. Robert Kurpios, proboszcz z Kaniowa – ks. Janusz Tomaszek oraz ks. Andrzej Gawlas, który skierował do wiernych homilię. Mówił w niej, że dożynki to nie tylko tradycja, ale przede wszystkim Święto Dziękczynienia – moment zatrzymania się w pędzie codzienności i dostrzeżenia prawdziwego źródła wszelkich dóbr. Kapłan nawiązał do słów znanej pieśni: „Boże, z Twoich rąk żyjemy, choć naszymi pracujemy”. Zauważył, że współczesny człowiek, zachłyśnięty szybkim rozwojem technologicznym i dobrobytem, coraz częściej traci kontakt z naturą i tajemnicą wzrostu. Wskazał na niepokojący fakt zanikania gospodarstw rolnych, co sprawia, że młode pokolenia przestają rozumieć, skąd tak naprawdę bierze się pożywienie, sprowadzając jego źródło jedynie do sklepowych półek. Ks. Gawlas mocno akcentował granicę ludzkich możliwości. Przypomniał, że mimo podboju Kosmosu czy zaawansowanej technologii, człowiek wciąż nie jest w stanie odtworzyć nawet zwykłego liścia z drzewa. Podkreślił, że rolnik sieje ziarno, ale to Bóg daje wzrost, a siły natury i żywioły w jednej chwili potrafią zweryfikować naszą ludzką samowystarczalność i sprowadzić nas na ziemię.
W przygotowanie Mszy św. włączyli się mieszkańcy gminy – Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Bestwina” wykonywał psalm i pieśni, czytania i modlitwę wiernych przeczytali sołtys Stanisław Nycz, Tomasz Halama z Koła Pszczelarzy oraz przewodnicząca KGW Krystyna Norymberczyk. Honorową asystę stanowiły poczty sztandarowe licznych kół pszczelarzy, strażaków, górników i myśliwych. Do ołtarza zaniesiono dary: Katarzyna i Grzegorz Ciszczoń przekazali tradycyjne masło i ser. Sołectwo Kaniów (sołtys Marek Pękala wraz z KGW Kaniów) wręczyło tradycyjny kołacz, Sołectwo Janowice (sołtys Stanisław Nycz wraz z KGW Janowice) podarowało miody, Sołectwo Bestwinka (sołtys Teresa Paruch-Ryś wraz z KGW Bestwinka) przekazało kosz świeżych warzyw, Sołectwo Bestwina (sołtys Maria Maroszek wraz z KGW Bestwina) złożyło w darze dorodne owoce. Wyjątkowym akcentem był również dar od Koła Pszczelarzy, którzy z okazji pięknego jubileuszu 50-lecia swojej działalności złożyli okazały kosz dożynkowy.
Oficjalną część wydarzenia na terenach rekreacyjnych w Janowicach rozpoczął zastępca dyrektora GOK Grzegorz Gawęda, który serdecznie powitał wszystkich przybyłych. Podobnie jak podczas mszy, oprawę muzyczną i tradycyjny klimat zapewnił Zespół Regionalny Pieśni i Tańca „Bestwina”.
Kluczowym momentem tej części imprezy było wręczenie tradycyjnego bochenka chleba Wójtowi Gminy Bestwina, Grzegorzowi Boboniowi. Symboliczny dar przekazali starostowie dożynek – Katarzyna i Grzegorz Ciszczoń. Starosta, wręczając chleb, podkreślił uniwersalny wymiar tego święta: „Moja żona zawsze myślała, że dożynki to jest święto rolnika. Ale jak mawiał nasz pierwszy proboszcz w Janowicach, ksiądz Eugeniusz Stopka, jest to święto wszystkich ludzi, którzy pracują na ten chleb i którzy go spożywają. Pragniemy przekazać ten symboliczny bochen chleba jako znak ciężkiej pracy każdego mieszkańca gminy Bestwina.”
Wójt Grzegorz Boboń, odbierając dar, złożył obietnicę sprawiedliwego dzielenia owoców pracy rolników między wszystkie sołectwa gminy. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na etos pracy na roli oraz misję pszczelarzy: „Żyjemy w czasach, w których wielu wydaje się, że jedzenie bierze się ze sklepowych półek, a dostatek z kliknięcia w ekran telefonu. Dzisiejsze dożynki oraz złoty jubileusz Koła Pszczelarzy to mocny, głośny manifest szacunku dla pracy ludzkich rąk, dla twardej ziemi i dla niezłomnego ducha polskiej wsi.”
Wzorem lat ubiegłych nastąpiło przekazanie symboli dożynkowych kolejnemu gospodarzowi imprezy - pani sołtys sołectwa Bestwinka, Teresie Paruch-Ryś, oraz przewodniczącej KGW Bestwinka, Marii Gawędzie. Tradycyjny sierp i kronikę wręczyli sołtys Janowic Stanisław Nycz oraz przewodnicząca KGW Janowice Krystyna Norymberczyk.
Wśród zaproszonych gości, którzy zabrali na scenie głos i złożyli życzenia rolnikom oraz jubilatom, znaleźli się:
Stanisław Szwed – Poseł na Sejm RP, który dziękował rolnikom za wysiłek włożony w produkcję żywności oraz w przygotowanie korowodu dożynkowego.
Agnieszka Gorgoń-Komor – Senator RP, akcentująca rolę szacunku do chleba i znaczenie pszczół dla środowiska i zdrowia.
Jacek Jarco – Przewodniczący Sejmiku Województwa Śląskiego, który przekazał podziękowania w imieniu marszałka Wojciecha Saługi i przypomniał o wojewódzkich programach wsparcia dla pszczelarstwa.
Mateusz Pindel – Prezes Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, który wręczył list gratulacyjny dla Koła Pszczelarzy i wyrecytował wiersz Katarzyny Gawron o miłości do ojczystej ziemi.
Artur Beniowski – Radny Rady Powiatu Bielskiego (reprezentujący Starostę Bielskiego Andrzeja Płonkę, wraz z radnym Piotrem Paszkiem), który przekazał jubileuszową paterę na ręce pszczelarzy.
Waldemar Kudła – Członek Zarządu Polskiego Związku Pszczelarskiego, podkreślający ekonomiczny i przyrodniczy wkład pszczół w środowisko.
Piotr Biernat – Prezes Związku Pszczelarzy Podbeskidzia „Bartnik”.
Mariusz Szlosarczyk – Zastępca Wójta Gminy Bestwina
Magdalena Wizner – Wiceprzewodnicząca Rady Gminy Bestwina (obecny był również Przewodniczący Rady Gminy Jerzy Stanclik i wielu radnych).
Głos zabrali także lokalni gospodarze uroczystości: sołtys Janowic Stanisław Nycz oraz przewodnicząca KGW Janowice Krystyna Norymberczyk, dziękując mieszkańcom za zaangażowanie i przygotowanie korowodu. Życzenia i pamiątkowe listy składali również przedstawiciele zaprzyjaźnionych kół pszczelarskich m.in. z Gilowic, Andrychowa, Hażlacha, Bielska-Białej oraz Osieka.
Ważną częścią oficjalnego programu było wręczenie odznaczeń państwowych, regionalnych oraz związkowych dla zasłużonych rolników i pszczelarzy.
Odznaka honorowa „Zasłużony dla Rolnictwa”
• Krzysztof Gruszka (Prezes Koła Pszczelarzy w Bestwinie)
• Waldemar Falkowski
Srebrna Odznaka Honorowa za Zasługi dla Województwa Śląskiego
• Karol Foltyn (założyciel koła sprzed 50 lat, członek zarządu)
• Krzysztof Stefaniec
Statuetka im. ks. dr. Jana Dzierżona (Najwyższe odznaczenie pszczelarskie)
• Kazimierz Markiel – wyróżniony za szczególne zasługi dla rozwoju pszczelarstwa, środowiska i integracji społeczności.
Medal im. ks. dr. Jana Dzierżona
• Jerzy Borutka
Złota Odznaka Polskiego Związku Pszczelarskiego
• Tomasz Halama
• Marceli Kraus
• Mirosław Kołodziejczyk
• Paulina Olejniczak
Spotkanie na estradzie zakończyło się wzajemnym wręczeniem upominków i podziękowań od zarządu Koła Pszczelarzy w Bestwinie (reprezentowanego przez prezesa Krzysztofa Gruszkę) dla władz gminy oraz gości wspierających pszczelarstwo, po czym uczestnicy zostali zaproszeni na poczęstunek i wspólną zabawę dożynkową.
„Dzisiaj w Janowicach są gminne dożynki, jest też jubileusz pszczelarzy bestwińskich. Witamy gorąco przybyłych tu gości, będziemy wam śpiewać dla wspólnej radości! Zboża już zebrane, przyszedł czas zabawy, chleby upieczone, siądźmy do biesiady!” – Tak śpiewały janowickie gospodynie, w dalszych zwrotkach odnosząc się do różnych zakątków swojego sołectwa, nie zapominając również o ludziach – wójcie, sołtysie i druhach z OSP.
Kolejno prezentujące się zespoły zaprosiły do tańca i do śpiewania, a w tym roku zaproszone zostały „Blach-Kapela Jasienica” – Reprezentacyjna Orkiestra Dęta Gminy Jasienica; „Szlagier Maszyna” - zespół muzyczny z Chorzowa, Rozwadzy i Kędzierzyna-Koźla znany z występów m. in. w TV Silesia, jak również „Albatros” – kapela Stanisława Niemczyka, której w Janowicach nie trzeba przedstawiać chyba nikomu.
Organizatorzy zadbali o atrakcje pozamuzyczne – oprócz skorzystania gastronomii, która zawsze na dożynkach wypada okazale, goście podziwiali wystawę zwierząt i ptactwa Regionalnej Ligi Hodowli Ptaków i Drobnego Inwentarza. Pszczelarze mogli zakupić ule i sprzęt potrzebny w ich pracy, a dzieci – poskakać na dmuchanym zamku. Swoje plenerowe wystawy otworzyły stowarzyszenia: Grupa Plastyków „Jaskółka” (prezentacja dorobku artystycznego) i „Lachy Wczoraj i na Wieki” (ekspozycja historyczna pokazująca m.in. unikalne, historyczne zdjęcia z dożynek w naszej gminie). Dużym zainteresowaniem cieszyło się stanowisko Referatu Zarządzania Kryzysowego, Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, gdzie pod kierunkiem Marty Gandor-Golik, Remigiusza Żurowskiego i Marcelego Krausa oraz ratowników z OSP Janowice Małgorzaty Kubik i Aleksandra Morończyka można było nauczyć się udzielania pierwszej pomocy i w ramach Akademii OLIOC poznać sygnały alarmowe, zasady pakowania plecaka ewakuacyjnego czy szukania miejsc schronienia
Dziękujemy wszystkim, którzy włączyli się w przygotowanie imprezy, jak i korowodu dożynkowego. To za każdym razem ogrom pracy zaczynającej się w zasadzie już po poprzednich Dożynkach Gminnych. W roku 2027 zapraszamy do sołectwa Bestwinka!
Tekst: Sławomir Lewczak